Zęby nadliczbowe – hiperdoncja i mezjodens

Definicja medyczna

Dla rodzica: Zęby nadliczbowe to anomalia rozwojowa polegająca na obecności większej liczby zębów niż przewiduje norma (czyli więcej niż 20 zębów mlecznych lub więcej niż 32 stałych). Dodatkowe zawiązki tworzą się w kości na skutek nadmiernej aktywności listewki zębowej w życiu płodowym.

Najczęstszą formą jest tzw. mezjodens (ząb środkowy) – mały, stożkowaty ząb wyrastający pomiędzy górnymi jedynkami. Zęby te mogą wyrznąć się w jamie ustnej (często w nietypowym miejscu, np. na podniebieniu) lub pozostać zatrzymane w kości.

Głównym problemem jest to, że działają one jak fizyczna przeszkoda, blokując wyrzynanie się prawidłowych zębów stałych, powodując ich stłoczenia, przemieszczenia (rotacje) lub powstawanie diastemy (szpary).

Dla kogo? Kiedy?

• Grupa docelowa: Dzieci w wieku szkolnym (7–10 lat), u których obserwuje się opóźnione wyrzynanie zębów stałych (zazwyczaj górnych jedynek).
• Wskazania: Brak jedynki stałej, duża szpara między zębami, dziwny kształt zęba, hiperdoncja, ząb na podniebieniu.

Zalecenia dla rodziców

Ząb nadliczbowy to „intruz”, którego trzeba monitorować lub usunąć.

• Diagnostyka RTG: Zębów nadliczbowych często nie widać gołym okiem. Jeśli „jedynka” mleczna wypadła ponad pół roku temu, a stałej nadal nie ma (podczas gdy druga już dawno jest), konieczne jest zdjęcie RTG. Często okazuje się, że to mezjodens blokuje drogę.
• Czas usunięcia: Decyzja o usunięciu zależy od sytuacji.
  • Jeśli blokuje ząb stały – usuwamy jak najszybciej, by odblokować drogę.
  • Jeśli nie przeszkadza i jest głęboko – czasem można poczekać, aż korzenie sąsiednich zębów się uformują, by ich nie uszkodzić podczas zabiegu usunięcia zęba nadliczbowego. Decyzję podejmuje chirurg i ortodonta.
• Wspieranie psychiki – zabieg: Usunięcie zęba nadliczbowego zwłaszcza zatrzymanego to trudniejszy zabieg chirurgiczny. U dzieci często wykonuje się go w narkozie, aby uniknąć traumy.
• Monitorowanie powikłań: Zatrzymany ząb nadliczbowy (czyli taki który pozostaje w kości – nie wyrzynął się do jamy ustnej) , którego nie usunięto, może z czasem stać się punktem wyjścia dla torbieli zawiązkowej, która niszczy kość. Dlatego jeśli decydujemy się go zostawić – wymagane są regularne kontrole RTG.
• Genetyka: Hiperdoncja często występuje rodzinnie. Jeśli Ty lub rodzeństwo mieliście dodatkowe zęby, powiedz o tym dentyście swojego dziecka.