Definicja medyczna
Dla rodzica: Zęby wrodzone (natal teeth) to zęby obecne w jamie ustnej dziecka już w momencie urodzenia, natomiast zęby noworodkowe (neonatal teeth) to takie, które wyrzynają się w ciągu pierwszych 30 dni życia. Zjawisko to jest rzadką anomalią rozwojową (ok. 1 na 2000 urodzeń). Najczęściej są to dolne siekacze centralne („jedynki”). W 90-95% przypadków nie są to zęby dodatkowe, ale właściwe zęby mleczne, które wyrosły przedwcześnie. Charakteryzują się one zazwyczaj słabym umocowaniem w dziąśle (są bardzo ruchome) z powodu braku wykształconego korzenia. Stanowią wyzwanie kliniczne ze względu na ryzyko zachłyśnięcia się (jeśli ząb wypadnie) oraz trudności w karmieniu piersią (ranienie brodawki matki lub języka dziecka – tzw. choroba Riga-Fede).
Dla kogo? Kiedy?
- Grupa docelowa: Rodzice noworodków (pierwszy miesiąc życia).
- Wskazania: Ząb u noworodka, choroba Riga-Fede (rana na języku), trudności w karmieniu piersią, ruszający się ząb u niemowlaka.
Zalecenia dla rodziców
Widok zęba na porodówce to szok, ale zazwyczaj nie powód do paniki. Decyzję podejmuje lekarz.
- Ocena stabilności: Najważniejsze jest sprawdzenie, czy ząb się rusza. Jeśli jest bardzo chwiejny, istnieje ryzyko, że dziecko go połknie lub (co gorsza) zaaspiruje do dróg oddechowych. W takim przypadku bezwzględnie zaleca się usunięcie zęba (ekstrakcję).
- Karmienie piersią: Jeśli ząb jest stabilny, można go zostawić. Jednak ostre krawędzie mogą ranić pierś matki. Można spróbować delikatnie wygładzić brzeg zęba u dentysty (polerowanie), ale czasami konieczne jest stosowanie nakładek silikonowych na brodawkę lub (w ostateczności) usunięcie zęba dla dobra laktacji.
- Ochrona języka: Obserwuj spód języka dziecka. Podczas ssania język przesuwa się po ostrym zębie, co może powodować głęboką, bolesną ranę (owrzodzenie). Jeśli powstanie taka rana (choroba Riga-Fede), dziecko przestanie jeść z bólu. wtedy trzeba usunąć ząb czyli usunąć przyczynę.
- To nie są zęby „zapasowe”: Pamiętaj, że jeśli usuniemy ten ząb, dziecko nie będzie miało w tym miejscu zęba mlecznego aż do ok. 6-7 roku życia (kiedy wyrośnie stały). Będzie miało przerwę. Jest to defekt kosmetyczny, ale akceptowalny dla bezpieczeństwa.
- Higiena: Jeśli ząb zostaje – trzeba go myć! Przecieraj go gazikiem z wodą.
Źródła
FAQ – Zęby wrodzone i noworodkowe
Czy trzeba usuwać zęby wrodzone?
Tylko wtedy, gdy są bardzo ruchome (ryzyko zadławienia), powodują bolesne rany na języku dziecka lub uniemożliwiają karmienie piersią. Jeśli ząb jest stabilny i nie sprawia kłopotów, staramy się go zachować.
Czy po wyrwaniu zęba wrodzonego wyrośnie nowy?
Nie wyrośnie nowy mleczak. Ten ząb to był właściwy ząb mleczny, tylko „przyspieszony”. Następny ząb w tym miejscu pojawi się dopiero jako ząb stały w wieku szkolnym.
Skąd się biorą zęby u noworodka?
Przyczyna jest zazwyczaj nieznana (idiopatyczna). Czasami ma to podłoże genetyczne (występowało u rodziców) lub jest związane z pewnymi zespołami wad wrodzonych, ale często zdarza się u całkowicie zdrowych dzieci.
Czy usunięcie zęba noworodkowi boli?
Zęby te zazwyczaj trzymają się tylko na tkance miękkiej (dziąśle), bez korzenia w kości. Usunięcie jest bardzo szybkie, często wymaga jedynie znieczulenia miejscowego żelem.
Czy to ząb nadliczbowy?
W 95% przypadków jest to właściwy ząb mleczny. Tylko w 5% przypadków jest to ząb dodatkowy (nadliczbowy). Można to sprawdzić na zdjęciu RTG, ale ze względu na ochronę radiologiczną zdjęcia rtg wykonujemy z zasady tylko wtedy, gdy jest ono konieczne do decyzji planu leczenia, a nie po to żeby się przekonać czy jest. Z zasady zakłada się, że to ząb mleczny.